Ιστορικό Νοσοκομείου

Η ίδρυση του Βουβάλειου Νοσοκομείου Καλύμνου συνδέεται άρρηκτα με τη διαθήκη του μεγάλου ευεργέτη Νικολάου Βουβάλη, ο οποίος διέθεσε σημαντικό μέρος της περιουσίας του με σκοπό την ίδρυση νοσηλευτικού ιδρύματος στο νησί, θέτοντας συγκεκριμένους όρους ως προς τη διοίκηση, τη διαχείριση και τη λειτουργία του κληροδοτήματος. Η υλοποίηση της βούλησής του άρχισε οργανωμένα το 1924, όταν συγκροτήθηκε, κατόπιν λαϊκής συνέλευσης, επιτροπή διαχείρισης των «Βουβαλείων Ιδρυμάτων». Οι κτιριακές εγκαταστάσεις του Νοσοκομείου ολοκληρώθηκαν έως το 1927, ωστόσο η πλήρης λειτουργία του καθυστέρησε λόγω διοικητικών και οικονομικών δυσχερειών, καθώς και των ευρύτερων πολιτικών συνθηκών της εποχής.

Κατά την περίοδο της γερμανικής κατοχής (1943–1945), το κτήριο του Νοσοκομείου χρησιμοποιήθηκε για στρατιωτικούς σκοπούς και υπέστη εκτεταμένες φθορές από την αγγλική πολεμική αεροπορία, ενώ σημαντικός εξοπλισμός καταστράφηκε ή αφαιρέθηκε. 

Η μεταπολεμική περίοδος κατέστησε επιτακτική την ανάγκη αποκατάστασης των υποδομών και επανεκκίνησης της λειτουργίας του ιδρύματος υπό οργανωμένο διοικητικό πλαίσιο. Η ουσιαστική επαναλειτουργία του Νοσοκομείου τοποθετείται στο 1947, όταν πραγματοποιήθηκαν οι πρώτοι συστηματικοί διορισμοί ιατρικού, νοσηλευτικού και βοηθητικού προσωπικού. Στο ίδιο διάστημα ορίστηκαν διευθυντές Παθολογικής και Χειρουργικής Κλινικής, διαμορφώθηκε η οργανωτική δομή των υπηρεσιών και τέθηκαν τα πρώτα θεμέλια ενός σταθερού πλαισίου λειτουργίας. Το 1948 εκδόθηκαν αποφάσεις που ρύθμιζαν τα εισιτήρια των εξωτερικών ιατρείων, τις αμοιβές των ιατρών, καθώς και την παροχή δωρεάν υπηρεσιών σε απόρους κατοίκους, στοιχείο που αποτύπωνε τον κοινωνικό χαρακτήρα του ιδρύματος.

Καθοριστικής σημασίας για τη θεσμική συγκρότηση του Νοσοκομείου υπήρξε η έκδοση του Βασιλικού Διατάγματος υπ’αριθμ. 15/30-11-1950 (ΦΕΚ 273), με το οποίο ιδρύθηκε επισήμως φιλανθρωπικό ίδρυμα με την επωνυμία «Βουβάλειον Νοσοκομείον». Το Διάταγμα αυτό προσέδωσε σαφή νομική υπόσταση στο ίδρυμα και καθόρισε τη σύνθεση της Διοικούσας Επιτροπής και το πλαίσιο διοίκησής του. Το 1951 θεσπίστηκε Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας αποτελούμενος από είκοσι δύο άρθρα, με τον οποίο ορίστηκε αναλυτικά η διάρθρωση του Νοσοκομείου σε διοικητική, ιατρική, νοσηλευτική και βοηθητική υπηρεσία, ρυθμίστηκαν οι αρμοδιότητες του προσωπικού, ο αριθμός των κλινών και των κλινικών, καθώς και ο τρόπος αμοιβής των ιατρών. Ο κανονισμός αυτός συνιστά το πρώτο ολοκληρωμένο οργανωτικό πλαίσιο του ιδρύματος και τοποθετεί το Νοσοκομείο στο μεταπολεμικό πλαίσιο εκσυγχρονισμού της ελληνικής υγειονομικής διοίκησης.

Παρά τις θεσμικές παρεμβάσεις, το 1952 καταγράφηκε σοβαρή οικονομική δυσχέρεια, με σημαντικές οφειλές προς προμηθευτές και δυσκολίες στην κάλυψη μισθολογικών υποχρεώσεων. Στο πλαίσιο αυτό εξετάστηκαν λύσεις που περιλάμβαναν τη μετατροπή του Νοσοκομείου σε δημοτικό ίδρυμα ή την ανάληψη οικονομικής ευθύνης από τον Δήμο Καλύμνου. Οι συζητήσεις αυτές αντανακλούν τη σταδιακή μετάβαση από το παραδοσιακό πρότυπο φιλανθρωπικής υγειονομικής περίθαλψης προς ένα μοντέλο αυξημένης κρατικής ή δημοτικής εμπλοκής. Την ίδια περίοδο αναγνωρίστηκαν ως Μεγάλοι Ευεργέτες οι Σόλων Πελεκάνος και Αικατερίνη Βουβάλη, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική σημασία της ιδιωτικής δωρεάς για τη βιωσιμότητα του ιδρύματος.

Η θεσμική οργάνωση του Βουβάλειου Γενικού Νοσοκομείου Καλύμνου διαμορφώθηκε σε σύγχρονη διοικητική βάση με την υπ’ αριθμ Α3β.οικ.4782/06-04-1987 (ΦΕΚ 177) Υπουργική Απόφαση. Με την πράξη αυτή θεσπίστηκε ολοκληρωμένος Οργανισμός λειτουργίας του Ιδρύματος και καθορίστηκε η διάρθρωσή του ως Νομαρχιακό Γενικό Νοσοκομείο, το οποίο λειτουργούσε ταυτόχρονα και ως Κέντρο Υγείας. Η συνολική δύναμη του Νοσοκομείου ορίστηκε σε πενήντα (50) κλίνες. 

Η μεταγενέστερη τροποποίηση του Οργανισμού με την υπ’ αρίθμ. Α1α/3612/98/17-02-2000 (ΦΕΚ 172) επέφερε ουσιώδη αναβάθμιση της δομής και της λειτουργίας του Νοσοκομείου. Με την απόφαση αυτή αυξήθηκε η συνολική δύναμη σε εξήντα μία (61) κλίνες. Παράλληλα, ενισχύθηκε η τομεοποίηση της Ιατρικής Υπηρεσίας, η οποία διαρθρώθηκε σαφέστερα σε Παθολογικό και Χειρουργικό Τομέα. Στο πλαίσιο αυτό προβλέφθηκε η λειτουργία εξειδικευμένων μονάδων, όπως η Μονάδα Τεχνητού Νεφρού και ο Θάλαμος Υπερβαρικής Οξυγονοθεραπείας. 

Με την υπ’αρίθμ. Υ4α/OIK 39165/11-04-2012 (ΦΕΚ 1245) εγκρίθηκε νέος Οργανισμός του Γενικού Νοσοκομείου – Κέντρου Υγείας Καλύμνου «Το Βουβάλειο», στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης του Εθνικού Συστήματος Υγείας που επήλθε ιδίως με τους νόμους 4025/2011 και 4052/2012 περί αναδιοργάνωσης φορέων υγείας και ενίσχυσης της εποπτείας των Υγειονομικών Περιφερειών. Με την απόφαση αυτή το Νοσοκομείο επανακαθορίστηκε ως Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, υπαγόμενο στην 2η Υγειονομική Περιφέρεια Πειραιώς και Αιγαίου. 

Η συνολική του δυναμικότητα ορίστηκε σε εξήντα πέντε (65) οργανικές κλίνες, ενώ αναδιαρθρώθηκε η Ιατρική Υπηρεσία σε Παθολογικό, Χειρουργικό και Εργαστηριακό Τομέα, με πρόβλεψη λειτουργίας εξειδικευμένων μονάδων, όπως η Μονάδα Τεχνητού Νεφρού, η Μονάδα Εμφραγμάτων και ο Υπερβαρικός Θάλαμος. Παράλληλα, επικαιροποιήθηκε η διάρθρωση της Νοσηλευτικής Υπηρεσίας και της Διοικητικής–Οικονομικής Υπηρεσίας, θεσπίστηκαν αυτοτελή τμήματα μεταξύ των οποίων Τμήμα Οργάνωσης & Πληροφορικής και Γραφείο Υποστήριξης Πολίτη, και επανακαθορίστηκαν οι οργανικές θέσεις προσωπικού, με στόχο την εναρμόνιση της λειτουργίας του Ιδρύματος με το σύγχρονο θεσμικό πλαίσιο του ΕΣΥ και την ενίσχυση της υγειονομικής κάλυψης της νησιωτικής περιοχής.

Στο πλαίσιο της διοικητικής αναδιάρθρωσης του Εθνικού Συστήματος Υγείας το 2012, με την υπ’ αρίθμ. Υ4α/οικ. 123825/31-12-2012 (ΦΕΚ 3486) εγκρίθηκε ο Ενοποιημένος Οργανισμός των διασυνδεόμενων Νοσοκομείων της Περιφερειακής Ενότητας Δωδεκανήσου. Με την πράξη αυτή συντελέστηκε θεσμική ενοποίηση των οργανισμών του Γενικού Νοσοκομείου Ρόδου «Ανδρέας Παπανδρέου», του Γενικού Νοσοκομείου – Κέντρου Υγείας Κω «Ιπποκράτειο» και του Γενικού Νοσοκομείου – Κέντρου Υγείας Καλύμνου «Το Βουβάλειο» σε ενιαίο Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, υπό κοινή διοίκηση και ενιαία οργανωτική διάρθρωση. Στο πλαίσιο αυτό ενοποιήθηκαν οι οργανισμοί και οι οργανικές θέσεις προσωπικού, επανακαθορίστηκε η κατανομή των υπηρεσιών και ορίστηκε συνολική δύναμη κλινών για το ενιαίο νομικό πρόσωπο. Στο πλαίσιο της εφαρμογής του ενοποιημένου Οργανισμού εκδόθηκε και το Φ.Ε.Κ. 1289/Β/28-05-2013, με το οποίο αναπροσαρμόστηκαν οργανικές θέσεις κλάδων και ειδικοτήτων.

Μετά την ενοποίηση των Νοσοκομείων Ρόδου, Κω και Καλύμνου σε ενιαίο νομικό πρόσωπο, ακολούθησε η έκδοση του ΦΕΚ 780/Β/28-03-2014, με το οποίο τροποποιήθηκαν επιμέρους διατάξεις του ενοποιημένου Οργανισμού. Η νέα αυτή ρύθμιση δεν μετέβαλε τη βασική διοικητική δομή ή τη συνολική δύναμη κλινών του Γ.Ν.–Κ.Υ. Καλύμνου «Το Βουβάλειο», αλλά επικεντρώθηκε στην ανακατανομή οργανικών θέσεων προσωπικού, ιδίως στους τομείς διοικητικής και υποστηρικτικής λειτουργίας. Κατά την περίοδο που ακολούθησε, εκδόθηκε πράξη αναπροσαρμογής οργανικών θέσεων (Φ.Ε.Κ. 2919/Β/24-08-2017) με την οποία ανακαθορίστηκαν θέσεις κλάδων και ειδικοτήτων, ώστε η στελέχωση του Νοσοκομείου να ανταποκρίνεται στις λειτουργικές και υπηρεσιακές του ανάγκες.

Η φάση της διοικητικής ενοποίησης των διασυνδεόμενων νοσοκομείων ολοκληρώθηκε με τον Ν. 4600/2019 (ΦΕΚ 43/Α/09-03-2019) και ειδικότερα με το άρθρο 165, με το οποίο καταργήθηκε το ενιαίο Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου που είχε συγκροτηθεί το 2012 και επανήλθε η διοικητική και περιουσιακή αυτοτέλεια των επιμέρους νοσοκομείων. Η νομοθετική αυτή ρύθμιση σηματοδοτεί τη μετάβαση από το μοντέλο συγκεντρωτικής διοίκησης της περιόδου 2012–2014 σε καθεστώς επανασύστασης αυτοτελών νοσοκομειακών φορέων, προσαρμοσμένων στις ιδιαιτερότητες και στις ανάγκες της νησιωτικής υγειονομικής κάλυψης.